Phường Nguyễn Trãi

Ngày 17/4, tại di sản thế giới chùa Thanh Mai, phường Nguyễn Trãi, thành phố Hải Phòng, Ban Quản lý di tích Côn Sơn Kiếp Bạc và Ủy ban nhân dân phường Nguyễn Trãi đã phối hợp tổ chức Khai hội truyền thống di sản thế giới chùa Thanh Mai, tưởng niệm 696 năm ngày mất của Đệ Nhị Tổ Thiền phái Trúc Lâm Pháp Loa tôn giả, Tham dự tại buổi lễ có đồng chí Vũ Đình Tiến phó giám đốc sở văn hoá thể thao và du lịch thành phố, Lãnh đạo giáo hội phật giáo thành phố hải phòng tại phường nguyễn trãi có các đồng chí Nguyễn Văn Đản Bí thư đảng uỷ chủ tịch Hội đồng nhân dân phường, đồng chí Trần Văn Dược phó bí thư thường trực đảng uỷ, đồng chí Phùng Văn Khiêm phó bí thư chủ tịch uỷ ban nhân dân phường cùng các đồng chí lãnh đạo hội đồng nhân dân uỷ ban nhân dân, một số phòng ban đơn vị phường Lãnh đạo Đảng ủy, UBND, phòng Văn hóa - Xã hội các phường: Trần Nhân Tông, phường Trần Hưng Đạo, phường Chí Linh, phường Lê Đại Hành, phường Chu Văn An,cùng đông đảo nhân dân, du khách thập phương. Lễ hội nhằm tri ân công lao to lớn của Đệ Nhị Tổ Thiền phái Trúc Lâm và các bậc tiền nhân đã góp phần xây dựng, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa, truyền thống yêu nước qua nhiều thế kỷ; đồng thời, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết, tự cường và tiếp nối và lan tỏa mạch nguồn di sản quý báu trong đời sống đương đại.

Trước khi bước vào lễ khai hội, lễ rước bộ tại chùa Thanh Mai đã được tổ chức trang nghiêm, thành kính. Đoàn rước với cờ, kiệu, lễ vật di chuyển trong không khí linh thiêng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia, góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Tại buổi lễ, đại biểu và nhân dân, du khách đã cùng ôn lại thân thế, sự nghiệp của Đệ Nhị Tổ Pháp Loa tôn giả và giá trị của di sản thế giới chùa Thanh Mai. Từ khi được xây dựng, chùa Thanh Mai đã trở thành một trong những trung tâm của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm và từ đây, dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử phát triển, lan tỏa rộng khắp, ảnh hưởng rất lớn trong đời sống tâm linh của cộng đồng người Việt.

Chùa Thanh Mai gắn với hành trạng của Đệ nhị tổ thiền phái Trúc Lâm là Pháp Loa tôn giả. Pháp Loa sinh năm 1284 tại thôn Đồng Hòa, xã Ái Quốc, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương nay là phường Ái Quốc, thành phố Hải Phòng. Năm 20 tuổi, ông được Đệ nhất tổ Trần Nhân Tông cho theo làm đệ tử, xuất gia tu hành tại chùa Côn Sơn và năm 1305, ông được Trần Nhân Tông đích thân truyền giới Thanh văn và Bồ tát cho Sư, ban cho pháp danh là Pháp Loa. Năm 1307, tại am Ngọa Vân trên núi Yên Tử, Pháp Loa được Điều Ngự Trần Nhân Tông đặc phong kế thế trụ trì làm tổ thứ 2 của Thiền phái Trúc Lâm. Ngày 3/3 âm lịch năm 1330, thiền sư Pháp Loa viên tịch, Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ngự bút đặc phong cho Sư là Tịnh Trí Tôn giả và tên tháp là Viên Thông, xuất ngân khố 10 lạng vàng cho việc xây dựng tháp và làm một bài thơ viếng đầy xúc cảm. Đây là ân sủng hiếm có trong lịch sử Việt Nam. 

Đệ nhị tổ Pháp Loa tôn giả là người đã kế thừa, phát triển thiền phái Trúc Lâm lên đỉnh cao. Trong cuộc đời và sự nghiệp của mình, ông đã đào tạo hơn 30 học trò xuất sắc, dạy 15 nghìn tăng ni, cho đúc trên 1.300 pho tượng lớn nhỏ, xây dựng hàng trăm chùa tháp; đi thuyết pháp, giảng kinh; biên soạn nhiều tác phẩm kinh sách như: Tham thiền yếu chỉ; Kim Cương tràng đà la ni kinh khoa chú; Niết bàn Đại kinh khoa sớ; Pháp Hoa kinh khoa sớ; Lăng già tứ quyển khoa sớ; Bát nhã tâm kinh khoa sớ; Pháp sự khoa văn… 

Hiện nay, chùa Thanh Mai còn lưu giữ nhiều bảo vật quý hiếm như hệ thống văn bia, tháp cổ, các di vật khảo cổ học. Tiêu biểu là “Viên Thông bảo tháp” chứa xá lỵ của Đệ nhị tổ Pháp Loa. bia “Thanh Mai Viên Thông tháp bi” được Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia. Đây là minh chứng cho tính xác thực và các giá trị nổi bật toàn cầu của chùa Thanh Mai trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 7/2025. Lễ hội truyền thống chùa Thanh Mai năm 2026 không chỉ là dịp tưởng niệm công lao to lớn của Đệ nhị tổ Trúc Lâm Pháp Loa tôn giả đối với Phật giáo Việt Nam, mà còn là dịp để quảng bá sâu rộng những giá trị tiêu biểu của di sản văn hóa thế giới  chùa Thanh Mai, đặc biệt là tư tưởng nhập thế của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm; qua đó bảo tồn, tôn tạo và phát huy hiệu quả di sản để nơi đây trở thành điểm đến văn hóa, du lịch tâm linh tiêu biểu của thành phố Hải Phòng.

Lễ hội diễn ra từ ngày 17/4 đến 19/4 (tức ngày 1/3 đến 3/3 âm lịch) với nhiều nghi lễ đặc sắc như Lễ cúng Phật, cúng tổ, Lễ rước bộ, Lễ tưởng niệm, Lễ Mông sơn thí thực. Trong các ngày diễn ra lễ hội cũng diễn ra nhiều hoạt động phong phú như: Trưng bày “Di sản thế giới chùa Thanh Mai – những giá trị nổi bật toàn cầu”, giới thiệu tour du lịch “Khám phá di sản thế giới chùa Thanh Mai”; giải leo núi “Chinh phục đỉnh Tam Ban” cùng nhiều trò chơi dân gian; trải nghiệm viết thư pháp, cổ phục, làm các loại bánh đặc sản của địa phương.